Hızlı Bilgi Molası Yazılar

Adel Boykot Ürünü mü? Bir Tüketim Nesnesini Edebiyatın Aynasında Okumak Bir kelime bazen bir üründen daha uzun yaşar. Bir markanın adı, bir haber başlığında geçtiğinde yalnızca ticari bir kimliği değil; güveni, şüpheyi, öfkeyi, aidiyeti ve hatta vicdanı da çağrıştırabilir. Tıpkı edebiyatta bir nesnenin yalnızca “nesne” olmaktan çıkıp bir sembole dönüşmesi gibi, gündelik hayattaki bir tüketim tercihi de zamanla kişisel ve toplumsal bir anlatının parçasına dönüşür. “Adel boykot ürünü mü?” sorusu bu nedenle yalnızca ekonomik ya da tüketici odaklı bir soru değildir. Aynı zamanda “Bir nesneye hangi anlamı yüklüyoruz?” ve “Bir tercih, anlatıya nasıl dönüşür?” sorularını da beraberinde getirir. Bir Marka…

4 Tane Vesikalık Fotoğraf Kaç TL? Küçük Bir Fotoğrafın Büyük Felsefesi Faha sayfasında bu kez 4 tane vesikalık fotoğraf kaç TL üzerine kapsamlı bir içerikle karşınızdayız. Bir fotoğrafçıya girip “4 tane vesikalık fotoğraf kaç TL?” diye sorduğumuzda aslında yalnızca bir fiyat öğrenmek isteriz. Fakat birkaç saniyelik bu soru, farkında olmadan daha büyük sorulara dokunur: Bir insanın yüzünü temsil eden görüntünün değeri nasıl belirlenir? Bir fotoğraf bizi gerçekten “biz” yapan şeyi ne kadar doğru gösterir? Ve bir kurumun kabul ettiği görüntü ile kişinin kendisi arasında nasıl bir ilişki vardır? Belki de vesikalık fotoğraf, gündelik hayatın içinde karşılaştığımız en küçük felsefi nesnelerden…

Kompozit atık mıdır? Toplumun malzemelerle kurduğu ilişkinin sosyolojik hikâyesi Günlük hayatın içinde fark etmeden kullandığımız pek çok nesnenin arkasında görünmeyen toplumsal hikâyeler olduğunu düşünüyorum. Bir ambalaja, bir bina parçasına, bir mutfak eşyasına ya da teknolojik bir ürüne baktığımızda çoğu zaman yalnızca kullanım değerini görürüz. Oysa bu nesnelerin nasıl üretildiği, nasıl tüketildiği, kullanım ömrü bittiğinde nereye gittiği ve kimlerin bu süreçlerden etkilendiği, toplumun örgütlenme biçimi hakkında önemli ipuçları verir. Bir malzemenin “çöp” olarak görülmesi bile aslında yalnızca teknik bir karar değildir; kültürel alışkanlıklarımız, ekonomik sistemimiz, çevre anlayışımız ve güç ilişkilerimiz tarafından şekillenir. Bu nedenle “Kompozit atık mıdır?” sorusunu yalnızca mühendislik ya…

Art installation ne demek? Sanatın Toplumla Kurduğu Sosyolojik Diyalog Bir müzeye, sokağa ya da kamusal bir alana girdiğimizde bazen karşımıza alışık olmadığımız bir görüntü çıkar: Tavandan sarkan nesneler, seslerle çevrili bir oda, insanların içine girebildiği devasa yapılar veya günlük hayatta gördüğümüz sıradan eşyaların farklı bir biçimde düzenlenmiş hâli… İlk anda “Bu gerçekten sanat mı?” diye düşünebiliriz. Bu tepki oldukça insani bir durumdur. Çünkü sanatla kurduğumuz ilişki çoğu zaman alışkanlıklarımız, kültürel deneyimlerimiz ve toplumdan öğrendiğimiz estetik anlayışlarla şekillenir. Ben de sanat eserlerine bakarken yalnızca “güzel mi?” veya “anlamlı mı?” sorularıyla yetinmemeye çalışıyorum. Bazen bir sanat eserinin asıl hikâyesinin, onu yapan kişiden…

A101 Market Zinciri Kime Aittir? Geçmişten Bugüne Uzanan Bir Perakende Tarihi Geçmişe dönüp bakmak bazen yalnızca ne olduğunu öğrenmek değil, bugün neden böyle bir dünyada yaşadığımızı anlamaktır; bir marketin rafları bile, dikkatle bakıldığında Türkiye’nin ekonomik ve toplumsal dönüşümünün küçük bir aynasına dönüşebilir. Bugün “A101 market zinciri kime aittir?” sorusu ilk bakışta oldukça basit görünür. A101 Yeni Mağazacılık A.Ş. tarafından işletilen zincirin sahiplik yapısında Aydın ailesi ve Turgut Aydın Holding belirleyici konumdadır. Ancak bu kısa cevap, A101’in nasıl ortaya çıktığını, kimlerin kurucu aşamada yer aldığını, mülkiyetin nasıl el değiştirdiğini ve A101’in Türkiye’deki indirim marketleri tarihinin neresinde durduğunu anlatmaya yetmez. Üstelik burada…

Bireyler İklim Değişikliğiyle Mücadele İçin Karbon Ayak İzlerini Nasıl Azaltabilir? Ekonominin Merceğinden Günlük Seçimlerin Büyük Sonuçları Kaynakların sınırsız olmadığını hayatın en sıradan anlarında bile fark ediyoruz. Bir bütçenin nereye harcanacağına karar verirken para sınırlı; gün içinde hangi işe zaman ayıracağımızı seçerken zaman sınırlı; şehirlerde ulaşım, enerji ve konut için kullanılan alan ve altyapı da sınırlı. Fakat çoğu zaman gözden kaçırdığımız başka bir kıt kaynak daha var: atmosferin güvenli biçimde taşıyabileceği sera gazı miktarı. Bu açıdan iklim değişikliği yalnızca çevresel bir mesele değil, aynı zamanda sürekli karşı karşıya kaldığımız bir seçim problemi. Arabayla gitmek zamandan tasarruf sağlayabilir fakat daha fazla yakıt…

Solidarist Korporatizm Ne Anlama Gelir? İnsan Psikolojisi Üzerinden Toplumsal Uyum Arayışının İncelenmesi İnsan davranışlarının ardındaki görünmeyen nedenleri düşündüğümde beni en çok etkileyen sorulardan biri şudur: İnsanlar neden bazen kendi bireysel çıkarlarından vazgeçip daha büyük bir toplumsal bütünün parçası olmayı kabul eder? Bir grubun içinde güven hissetme, ortak amaçlara bağlanma ve çatışmaları azaltma isteği nereden gelir? Bu sorular üzerine düşünürken solidarist korporatizm kavramı dikkat çekici bir pencere açar. Çünkü bu kavram yalnızca siyaset bilimi veya ekonomi alanına ait değildir; aynı zamanda insanın aidiyet ihtiyacını, çatışmadan kaçınma eğilimini ve sosyal düzen arayışını anlamak için psikolojik bir inceleme alanı sunar. Solidarist korporatizm, toplumdaki…

Düzgün Bir Yatma Şekli Nedir? Sağlıklı Uyku İçin Doğru Pozisyonun Bilimsel Rehberi Gece yatağa uzandığımda bazen aklıma şu soru gelir: “Acaba vücudum şu anda dinleniyor mu, yoksa sabaha kadar fark etmeden kendime yük mü bindiriyorum?” Gün içinde yorulan beden, uyku sırasında kendini yenilemeye çalışırken aldığımız yatış pozisyonu bu sürecin kalitesini doğrudan etkileyebilir. Sabahları boyun tutulmasıyla, bel ağrısıyla veya yorgunluk hissiyle uyanan birçok kişi aslında uyku süresinden çok nasıl uyuduğu sorusuyla karşı karşıyadır. Peki düzgün bir yatma şekli nedir? Sırt üstü yatmak mı, yan yatmak mı, yüzüstü uyumak mı daha sağlıklıdır? Herkes için tek bir doğru pozisyon var mıdır? Bu soruların…

Avarız Defterleri Nelerdir? Ekonomi Perspektifinden Osmanlı’nın Kaynak Yönetimi ve Günümüz Ekonomisine Yansımaları Kaynakların sınırlı olduğu bir dünyada yaşarken aldığımız her kararın görünmeyen bir bedeli olduğunu fark ederiz. Bir ailenin bütçesini nasıl dağıttığı, bir işletmenin yatırım yapıp yapmama tercihi ya da bir devletin hangi alanlara kaynak ayırdığı aslında aynı temel soruya dayanır: Kıt kaynaklarla sınırsız ihtiyaçlar nasıl dengelenir? Geçmiş toplumların bu soruya verdiği cevaplar, yalnızca tarih kitaplarının konusu değildir; bugün ekonomi biliminin incelediği pek çok kavramın kökeninde benzer arayışlar vardır. Osmanlı Devleti’nde kullanılan avarız defterleri, bu kaynak yönetimi anlayışının önemli belgelerinden biridir. Bu defterler yalnızca vergi kayıtları olarak görülmemelidir. Aynı zamanda…

Faha’ya hoş geldiniz. Bu yazımızda merak ettiğiniz “Kütahya Tavşanlı hangi ilçeye bağlıdır” konusunu sizin için araştırdık. Kütahya Tavşanlı Hangi İlçeye Bağlıdır? Bir Yolculuğun İçinden Gelen Cevap Eski Bir Defter, Yarım Kalan Bir Merak ve Tavşanlı’ya Uzanan Yol Kayseri’de yaşadığım evin küçük balkonunda, akşamın serinliğinde eski günlüklerimi karıştırmayı çok severim. Bazen yıllar önce yazdığım birkaç cümle, bana unuttuğum duyguları yeniden hatırlatır. 25 yaşındayım ve belki de bu yüzden küçük ayrıntılara büyük anlamlar yüklemeyi seviyorum. Bir insanın söylediği tek kelime, eski bir fotoğraf, yolda gördüğüm bir tabela bile günlerce aklımda kalabiliyor. Geçen yıl böyle bir akşamda, eski bir seyahat notlarımın arasında “Tavşanlı”…