Hızlı Bilgi Molası Yazılar

Tip 2 Şeker Hastası Yüzde Kaç Rapor Alır? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış İstanbul’un kalabalık sokaklarında, toplu taşımalarda, işyerlerinde ve evlerde bir şeyleri gözlemleyerek geçirdiğimiz her gün, aslında dünyaya ne kadar yakından baktığımıza dair büyük ipuçları sunuyor. Bu şehri, ve daha geniş bir perspektiften toplumumuzu, yaşadığımız hastalıkların ve engellerin nasıl şekillendirdiği, kimin hangi koşullarda eşitlik ve adaletle muamele gördüğü gibi temel soruları sormak, belki de hepimizin yapması gereken en önemli şeylerden biri. Bugün, “Tip 2 şeker hastası yüzde kaç rapor alır?” sorusuna toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açılarından bakmaya çalışacağım. Ancak bu soruya cevap verirken,…

Teşekküre Şayan Ne Demek? Yine bir sohbet anı… Arkadaşım bana bir iyilik yapıyor, ben de hemen “Teşekküre şayan bir hareket oldu!” diyorum. Bir an sessizlik… Sonra herkes bana bakıyor. “Eee, sen de ne dedin?” derken, ben de kendimi biraz tuhaf hissediyorum. Çünkü “Teşekküre şayan” gibi klasik bir ifadeyi kullanmak aslında sanıldığı kadar basit değilmiş. Eğer sen de “Teşekküre şayan ne demek?” diye merak ediyorsan, doğru yerdesin! Bu yazıda, teşekküre şayan ifadesinin ne anlama geldiğinden, nasıl doğru şekilde kullanılacağına kadar her şeyden bahsedeceğiz. Hem de benim gibi “bazen çok düşündüğüm için cümlelerin içine kaybolan” biri olarak! Hazırsanız başlayalım! Teşekküre Şayan Ne…

İnsani Merakın Felsefi Başlangıcı: Alev Alatlı ve Öznellik Hayatın ortasında durup, “Ben kimim?” ya da “Gerçekten ne biliyorum?” sorularını sormak çoğu zaman kendi varlığımızı anlamaya çalışmakla başlar. Bu sorular, epistemoloji, ontoloji ve etik gibi felsefe dallarının gündelik yaşamla nasıl iç içe geçtiğini gösterir. Düşünelim: Alev Alatlı kaç çocuğa sahip? Görünüşte basit bir bilgi sorusu gibi duruyor. Ancak bunu felsefi bir mercekten incelediğimizde, bilgi kuramı, değerler ve varlık anlayışımızla ilgili derin sorular ortaya çıkar. İnsan olarak bilgiye erişimimiz, etik değerlerimiz ve varlık anlayışımız arasındaki ilişkiyi anlamak, sadece bir sayı öğrenmekten çok daha fazlasıdır. Etik Perspektif: Bilginin ve Ailenin Değeri Etik, doğru…

TDK’ya Göre “Tıraş” Nasıl Yazılır? Dil, Mantık ve Anlamın Çelişkisi Türkçe, bizlere günlük yaşamda birçok ince ve derin nüans sunar. Dilin evrimi, kelimelerin zaman içinde nasıl şekil değiştirdiği ya da anlam kazandığı, aslında sadece kelimelerle ilgili bir mesele değildir. İçinde yaşadığımız kültür, psikolojik altyapımız, toplumsal alışkanlıklar… Hepsi dilin nasıl kullanıldığını şekillendirir. Bugün “tıraş” kelimesini ele alacağız. Hadi bakalım, TDK’ya göre “tıraş” nasıl yazılır, bu kelimenin doğru yazılışı üzerine neler düşünüyoruz? İçimdeki mühendis ve içimdeki insan tarafım bu konuda sürekli bir tartışma içinde; belki onlardan biraz yardım alırım. TDK’ya Göre “Tıraş” Yazılışı: Dilin Kurallarına Sadık Kalmalı mıyız? TDK, dilimizin doğru ve…

Son İstifade Tarihi Üzerine Düşünceler: Zamanın, Etik ve Bilginin Sınırları Hayatın akışında bir marketin raflarında gördüğümüz, son kullanma tarihleriyle işaretlenmiş ürünler kadar belirgin olmayan ama etkisi derin olan bir kavramdır “son istifade tarihi”. Peki, bir şeyi kullanma zamanı neden bu kadar önemlidir? Ve sadece fiziksel ürünler için mi geçerlidir, yoksa yaşam, bilgi ve etik için de geçerli midir? Bu sorular, felsefenin temel dalları olan etik, epistemoloji ve ontoloji çerçevesinde incelendiğinde, basit bir tarih işaretinden çok daha fazlasını ifade eder. İnsan Deneyiminde Son İstifade Tarihi Düşünelim: Yaşamınız boyunca öğrenilen bilgiler, edinilen deneyimler ve kurulan ilişkiler birer ürün gibi midir? Yoksa sürekli…

Stres Memeyi Etkiler Mi? Bir Genç Kadının Hikayesi Kayseri’nin soğuk sabahlarından birinde, kahvemi yudumlarken, hayatımda ne kadar stresli bir dönemden geçtiğimi düşünüyordum. O an, en küçük bir hareketim bile beni tedirgin ediyordu. Birkaç aydır fark ettiğim bir şey vardı: Memelerimde yoğun bir hassasiyet vardı. İster inanın ister inanmayın, bu tür şeyler insanı fazlasıyla endişelendiriyor. Ama bazen, içinde bulunduğumuz stresli süreçler, bedenimizi ne kadar etkileyebileceğini gösteriyor. Geçtiğimiz yazın başından itibaren, işlerimi dengelemeye çalışırken bir anda mide bulantılarımın ve uykusuzluklarımın arttığını fark ettim. Üniversite son sınıfıma yaklaşıyor, mezuniyet ve iş bulma kaygıları her geçen gün üzerimde baskı yaratıyordu. Stres, önce benim ruhumu,…

Biriktiricilik Bozukluğu ve Öğrenme Perspektifinden Anlamı Öğrenme, hayatın her alanında dönüştürücü bir güçtür. İnsan zihni, bilgiyle karşılaştığında sadece depolamakla kalmaz; onu sorgular, ilişkilendirir ve anlamlandırır. Ancak bazen zihinsel süreçler, birikim ve düzenleme ile ilgili farklı davranış biçimleri geliştirebilir. Biriktiricilik bozukluğu, bu bağlamda, kişinin nesneleri, bilgileri veya deneyimleri gerektiğinden fazla ve organize edemeden biriktirmesi olarak tanımlanır. Pedagojik açıdan bakıldığında, bu durum yalnızca psikolojik bir mesele değil, öğrenme süreçleri ve çevresel etkileşimler açısından da incelenmesi gereken bir fenomendir. Biriktiricilik Bozukluğu: Temel Tanım ve Eğitimle İlişkisi Biriktiricilik bozukluğu, genellikle kişinin günlük yaşamını etkileyen, eşyaları atmakta güçlük çekmesi ve sürekli biriktirme eğilimi olarak ortaya…

Isnat Nedir? İnsan Psikolojisi Merceğinden Bir Yaklaşım İnsan davranışlarını, düşüncelerini ve duygularını gözlemlemeye başladığımda en çok ilgimi çeken konulardan biri, başkalarına atfedilen sorumlulukların ve suçlamaların nasıl şekillendiğiydi. Günlük hayatımızda “suçlu kim?” sorusunu sorarken farkında olmadan yaptığımız isnatlar, yalnızca sosyal ilişkileri değil, aynı zamanda kendi içsel deneyimlerimizi de etkiler. Peki, TDK’ya göre isnat ne demek ve bu kavram psikolojide nasıl anlam kazanıyor? Türk Dil Kurumu’na göre isnat, bir fiil veya özellik atfetmek, birini bir eylem veya durumla ilişkilendirmek anlamına gelir. Bu tanım basit görünse de, insan zihninde gerçekleşen bilişsel ve duygusal süreçler oldukça karmaşıktır. Bir eylemi bir kişiye bağlamak, çoğu zaman…

Gece Neden Suya Girilmez? Bilimsel Bir Mercek Altında Gece suya girmek, pek çok kişi tarafından “tehlikeli” olarak kabul edilir. Hatta bu konuda efsaneler de vardır; örneğin, “Gece suya girersen, kramp girer” ya da “Gece suya girmenin vücudu olumsuz etkilediği” gibi… Ancak gerçekte gece suya girmenin neden zararlı olduğu, sadece halk arasında duyduğumuz söylentilerle açıklanacak kadar basit değil. Gelin, bu soruyu bilimsel bir mercekten, ama herkesin anlayacağı bir dille inceleyelim. Ben Eskişehir’de yaşayan 27 yaşında bir araştırmacı olarak, bu konuda hem bilimsel bilgiye dayalı hem de gündelik örneklerle açıklamalar yaparak gece suya girmenin neden “pek önerilmediğini” anlatacağım. Gece Suya Girmenin Bilimsel…

Fazilet Takvimi İmsak Neden Farklı? – İki Farklı Bakış Açısı Fazilet takvimi imsak saati farklılıkları, her Ramazan dönemi başında hepimizin kafasını karıştıran bir konu olmuştur. Özellikle namaz vakitlerinin hassas bir biçimde hesaplanması gerektiği için, aynı şehirde dahi bazen imsak saati farklı hesaplamalarla farklılık gösterebilir. Ancak bu farklılıkların nedeni sadece teknik değil; aynı zamanda toplumsal, dini ve kültürel bir konu olarak karşımıza çıkar. İçimdeki mühendis böyle diyor: “Bu bir hesaplama meselesidir, yani matematiksel bir problem.” Ama diğer taraftan içimdeki insan tarafı, bu farklılıkların insanlar arasındaki derin anlam arayışlarını da beslediğini düşünüyor. Peki, fazilet takvimi imsak neden farklı? Bu yazımda, hem bilimsel…